Welke technische eisen gelden voor DigiD beveiligingsassessment?

Welke technische eisen gelden voor DigiD beveiligingsassessment?
Welke technische eisen gelden voor DigiD beveiligingsassessment?

Een DigiD-beveiligingsassessment is een verplichte jaarlijkse controle die toetst of webapplicaties en infrastructuur die DigiD gebruiken voldoen aan de beveiligingseisen van toezichthouder Logius. De technische eisen omvatten encryptiestandaarden, authenticatiemechanismen, loggingvereisten en netwerkbeveiliging volgens de ICT-beveiligingsrichtlijnen voor webapplicaties van het NCSC. Organisaties moeten jaarlijks vóór 1 mei rapporteren over hun compliance.

Wat is een DigiD-beveiligingsassessment en waarom is het verplicht?

Een DigiD-beveiligingsassessment is een gestructureerde beveiligingscontrole die de betrouwbaarheid toetst van webapplicaties die gebruikmaken van DigiD-authenticatie. Deze audit is wettelijk verplicht voor alle organisaties die DigiD integreren in hun digitale dienstverlening.

De verplichting vloeit voort uit de cruciale rol die DigiD speelt in de Nederlandse digitale infrastructuur. Als nationale digitale identiteit voor burgers moet de beveiliging van alle gekoppelde systemen gewaarborgd zijn. Logius, de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Binnenlandse Zaken, houdt toezicht op deze compliance.

Het assessment richt zich op drie hoofddoelstellingen: het waarborgen van de integriteit van DigiD-koppelingen, het beschermen van persoonsgegevens van burgers en het handhaven van vertrouwen in overheidsprocessen. Organisaties die niet aan deze eisen voldoen, kunnen hun DigiD-koppeling verliezen, wat directe gevolgen heeft voor hun dienstverlening aan burgers.

Welke organisaties moeten een DigiD-beveiligingsassessment laten uitvoeren?

Alle organisaties die DigiD gebruiken voor authenticatie van burgers zijn wettelijk verplicht tot een jaarlijks beveiligingsassessment. Dit geldt voor overheidsinstanties, zorgverleners, onderwijsinstellingen en hun IT-leveranciers die DigiD-diensten aanbieden.

De verplichting geldt specifiek voor:

  • Gemeenten en provincies met DigiD-gekoppelde diensten
  • Ministeries en uitvoeringsorganisaties
  • Ziekenhuizen en zorgverleners met patiëntportalen
  • Onderwijsinstellingen met studenteninformatiesystemen
  • Waterschappen en woningcorporaties
  • Software- en hostingleveranciers die DigiD-diensten faciliteren

IT-leveranciers kunnen een Leverancier Meervoudig Assessment (LMA) uitvoeren voor meerdere klanten die dezelfde DigiD-dienst gebruiken. Dit verhoogt de efficiëntie van het proces en vermindert de administratieve last voor individuele organisaties.

De verplichting geldt vanaf het moment dat een organisatie DigiD implementeert in haar systemen. Het eerste assessment moet binnen zes maanden na go-live plaatsvinden, gevolgd door jaarlijkse herhalingen met rapportage vóór 1 mei.

Aan welke technische beveiligingsnormen moet een DigiD-koppeling voldoen?

DigiD-koppelingen moeten voldoen aan strikte technische beveiligingsnormen, gebaseerd op de ICT-beveiligingsrichtlijnen voor webapplicaties van het NCSC. Deze normen worden getoetst door middel van penetratietesten en vulnerability-assessments.

De belangrijkste technische vereisten omvatten:

  1. Encryptiestandaarden: TLS 1.2 of hoger voor alle communicatie, met sterke cipher suites
  2. Authenticatiemechanismen: Correcte implementatie van SAML-protocollen en DigiD-koppeling
  3. Loggingeisen: Uitgebreide audittrails van alle DigiD-transacties en toegangspogingen
  4. Netwerkbeveiliging: Firewalls, intrusion detection en een veilige netwerkarchitectuur
  5. Dataopslag: Versleuteling van gevoelige gegevens in rust en tijdens transport
  6. Toegangscontrole: Strikte autorisatiemechanismen en gebruikersbeheer

Specifieke aandacht gaat uit naar de implementatie van EUTL-handtekeningen, die vanaf 1 januari 2024 verplicht zijn voor alle rapportages. Deze digitale handtekeningen garanderen de betrouwbaarheid van assessmentrapporten.

Voor organisaties die gebruikmaken van serviceorganisaties gelden aanvullende eisen. SOC-rapporten kunnen worden gebruikt via de carve-outmethode, maar moeten recent zijn en exact overeenkomen met de gebruikte diensten. Bij oudere rapporten zijn brugdocumenten vereist.

Hoe verloopt het proces van een DigiD-beveiligingsassessment stap voor stap?

Het DigiD-beveiligingsassessment volgt een gestructureerd proces dat gemiddeld vier tot zes weken duurt, afhankelijk van de complexiteit van de IT-infrastructuur. Het proces begint met documentatievoorbereiding en eindigt met een formeel rapport.

Het assessment verloopt volgens deze stappen:

  1. Voorbereiding en planning: Inventarisatie van DigiD-koppelingen en verzameling van technische documentatie
  2. Documentatiereview: Beoordeling van beveiligingsbeleid, procedures en technische specificaties
  3. Technische toetsing: Penetratietesten en vulnerability-scans van webapplicaties en infrastructuur
  4. Interviews en observaties: Gesprekken met beheerders en observatie van operationele processen
  5. Analyse van bevindingen: Evaluatie van compliance met alle normen en identificatie van risico’s
  6. Rapportage: Opstelling van het formele assessmentrapport met EUTL-handtekening

De controleperiode moet minimaal zes maanden bedragen voor een volledige beoordeling van de werking van beveiligingsmaatregelen. Bij kortere periodes kan alleen het ontwerp worden beoordeeld.

Organisaties moeten verschillende documenten aanleveren, waaronder netwerkdiagrammen, beveiligingsprocedures, logbestanden en configuratiegegevens. De kwaliteit en volledigheid van deze documentatie bepalen mede de efficiëntie van het assessmentproces.

Wat gebeurt er als een organisatie niet voldoet aan de DigiD-beveiligingseisen?

Non-compliance met DigiD-beveiligingseisen kan leiden tot intrekking van de DigiD-koppeling, waardoor organisaties hun digitale dienstverlening aan burgers moeten stopzetten. Logius hanteert een gefaseerde aanpak met herstelkansen voordat definitieve sancties worden opgelegd.

De gevolgen van non-compliance zijn:

  • Voorlopige waarschuwing: Organisaties krijgen een herstelperiode om tekortkomingen op te lossen
  • Beperking van diensten: Tijdelijke blokkering van nieuwe DigiD-transacties
  • Certificaatintrekking: Volledige stopzetting van DigiD-functionaliteit
  • Reputatieschade: Publieke bekendmaking van beveiligingstekortkomingen

Het herstelproces begint met een gedetailleerd plan van aanpak, waarin organisaties beschrijven hoe zij geïdentificeerde risico’s gaan aanpakken. Kritieke beveiligingslekken moeten binnen 30 dagen worden opgelost, terwijl minder urgente issues een langere hersteltermijn krijgen.

Na implementatie van herstelmaatregelen is een heraudit vereist om te bevestigen dat alle tekortkomingen zijn weggenomen. Deze hercontrole richt zich specifiek op de eerder geïdentificeerde problemen en kan sneller worden uitgevoerd dan een volledig assessment.

In bepaalde gevallen kan sprake zijn van ‘non-occurrence’, waarbij een specifieke beveiligingsgebeurtenis zich niet heeft voorgedaan tijdens de controleperiode. Dit geldt bijvoorbeeld voor normen B.05, U.TV.01, U.WA.02 en C.08, waarbij alleen het ontwerp, maar niet de werking kan worden beoordeeld.

Hoe BKBO B.V. helpt met DigiD-beveiligingsassessments

BKBO B.V. biedt gespecialiseerde DigiD-beveiligingsassessments, uitgevoerd door gecertificeerde register IT-auditors met diepgaande kennis van overheidssystemen en Logius-vereisten. Wij hanteren een praktische, resultaatgerichte aanpak die organisaties helpt hun compliance te behalen en te behouden.

Onze dienstverlening omvat:

  • Volledige assessments: Technische toetsing conform NCSC-richtlijnen met penetratietesten
  • Voorbereiding en begeleiding: Ondersteuning bij documentatievoorbereiding en procesoptimalisatie
  • Heraudits zonder extra kosten: Onze “geen gekibbel-garantie” met vaste prijzen inclusief hercontroles
  • Meervoudige assessments: Efficiënte LMA-aanpak voor IT-leveranciers met meerdere klanten
  • Compliance monitoring: Doorlopende ondersteuning voor het behouden van certificering

Met meer dan 1.843 afgeronde audits sinds 2018 beschikken wij over bewezen expertise in DigiD-assessments voor overheids- en zorginstellingen. Onze aanpak combineert technische diepgang met praktische implementeerbaarheid, zodat organisaties niet alleen aan de eisen voldoen, maar ook hun beveiligingspositie structureel verbeteren.

Heeft uw organisatie ondersteuning nodig bij DigiD-compliance? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over uw specifieke situatie en ontdek hoe wij u kunnen helpen bij het behalen en behouden van uw DigiD-certificering.