Hoeveel mensen in Nederland hebben geen DigiD?
Ongeveer 1,2 miljoen Nederlanders hebben geen DigiD, wat neerkomt op zo’n 7% van de volwassen bevolking. Dit betreft voornamelijk ouderen van 75 jaar en ouder, mensen met een beperking, laaggeletterden en mensen zonder Nederlandse nationaliteit. Deze groep loopt het risico op digitale uitsluiting bij het gebruik van overheidsdiensten.
Digitale uitsluiting zorgt voor ongelijke toegang tot basisdiensten
Mensen zonder DigiD kunnen steeds moeilijker terecht bij gemeentebalies en overheidsloketten, omdat veel diensten volledig digitaal zijn geworden. Dit betekent dat zij voor eenvoudige zaken, zoals het aanvragen van een uittreksel uit de BRP, het regelen van toeslagen of het inzien van hun pensioenopbouw, afhankelijk zijn van hulp van anderen of te maken krijgen met lange wachttijden bij de loketten die nog open zijn. De oplossing ligt in het verbeteren van digitale vaardigheden via cursussen en in het behouden van alternatieve toegangswegen voor kwetsbare groepen.
Beveiligingsrisico’s nemen toe bij onveilige alternatieven
Wanneer mensen geen DigiD hebben, zoeken zij vaak naar onveilige alternatieven, zoals het delen van inloggegevens met familieleden of het gebruik van openbare computers. Dit vergroot het risico op identiteitsfraude en misbruik van persoonsgegevens aanzienlijk. Organisaties kunnen dit voorkomen door veilige, begeleide toegang aan te bieden via speciale terminals of door medewerkers die namens de burger handelingen kunnen uitvoeren binnen een beveiligde omgeving.
Wat is DigiD en waarom hebben sommige mensen het niet?
DigiD is de digitale identiteit waarmee Nederlanders zich online kunnen identificeren bij overheidsdiensten en zorgverleners. Het systeem vereist een Nederlandse identiteitskaart of een paspoort, basisvaardigheden met computers en smartphones, en toegang tot internet.
Verschillende groepen hebben om uiteenlopende redenen geen DigiD. Ouderen ervaren vaak technische drempels en voelen zich onzeker over online veiligheid. Mensen met een beperking kunnen moeite hebben met de gebruikersinterface of hebben aangepaste hulpmiddelen nodig die niet altijd compatibel zijn. Laaggeletterden worstelen met de complexe taal in de aanvraagprocedure.
Daarnaast kunnen mensen zonder Nederlandse nationaliteit vaak geen DigiD aanvragen, ook al wonen zij in Nederland en maken zij gebruik van bepaalde overheidsdiensten. Voor EU-burgers bestaat er wel een beperkte variant, maar die dekt lang niet alle diensten.
Hoeveel Nederlanders hebben momenteel geen DigiD?
Ongeveer 1,2 miljoen volwassen Nederlanders hebben geen DigiD, wat overeenkomt met 7% van de bevolking van 18 jaar en ouder. Van de 17,4 miljoen inwoners hebben ongeveer 14,5 miljoen mensen een actieve DigiD.
Dit percentage is de afgelopen jaren stabiel gebleven, ondanks de toenemende digitalisering van overheidsdiensten. De groep zonder DigiD krimpt langzaam door natuurlijk verloop en doordat jongeren standaard een DigiD aanvragen, maar groeit ook door immigratie van mensen die nog geen Nederlandse identiteitsdocumenten hebben.
Opvallend is dat het percentage in grote steden, zoals Amsterdam en Rotterdam, hoger ligt door de aanwezigheid van meer internationale bewoners. In kleinere gemeenten met een vergrijzende bevolking is het percentage mensen zonder DigiD ook bovengemiddeld.
Welke groepen mensen hebben het vaakst geen DigiD?
Ouderen van 75 jaar en ouder vormen de grootste groep zonder DigiD, gevolgd door mensen met een verstandelijke beperking, laaggeletterden en niet-Nederlandse EU-burgers. Ook daklozen en mensen in financiële problemen hebben vaak geen DigiD.
De verdeling ziet er als volgt uit:
- Ouderen (75+): Ongeveer 35% heeft geen DigiD door technische drempels en angst voor veiligheidsrisico’s.
- Mensen met een beperking: 25% heeft geen toegang door toegankelijkheidsproblemen.
- Laaggeletterden: 20% kan de aanvraagprocedure niet zelfstandig doorlopen.
- Niet-Nederlandse inwoners: Variërend van 15% tot 40%, afhankelijk van nationaliteit en verblijfsstatus.
- Mensen zonder vast adres: 60% heeft geen DigiD door het ontbreken van een postadres.
Binnen deze groepen spelen vaak meerdere factoren een rol. Een oudere met een beperking en beperkte digitale vaardigheden heeft bijvoorbeeld een veel kleinere kans op een DigiD dan een jonge migrant die wel digitaal vaardig is.
Wat zijn de gevolgen van geen DigiD hebben?
Mensen zonder DigiD kunnen niet zelfstandig gebruikmaken van online overheidsdiensten, zoals MijnOverheid, belastingaangifte, toeslagenaanvragen en gemeentelijke dienstverlening. Dit leidt tot afhankelijkheid van anderen en langere wachttijden bij fysieke loketten.
De praktische gevolgen zijn verregaand. Zonder DigiD kun je bijvoorbeeld geen:
- Belastingaangifte doen via de website van de Belastingdienst
- Toeslagen aanvragen of wijzigen bij de Belastingdienst
- Uittreksel uit de BRP opvragen bij je gemeente
- Afspraak maken voor een paspoort of rijbewijs in veel gemeenten
- Inzage krijgen in je medische gegevens via zorgportalen
- Studietoeslag aanvragen bij DUO
- Pensioengegevens inzien bij het UWV of pensioenfondsen
Dit leidt tot digitale uitsluiting, waarbij mensen afhankelijk worden van familieleden, vrienden of maatschappelijk werk voor het regelen van hun administratie. Veel gemeenten hebben daarom nog steeds fysieke loketten, maar die hebben beperkte openingstijden en langere wachttijden.
Hoe kunnen mensen zonder DigiD toch overheidsdiensten gebruiken?
Mensen zonder DigiD kunnen overheidsdiensten gebruiken via fysieke loketten, telefonische hulplijnen, gemachtigden of digitale hulp van bibliotheken en welzijnsorganisaties. Veel gemeenten bieden ook begeleide computerhulp aan.
De belangrijkste alternatieven zijn:
Fysieke dienstverlening
Gemeenten zijn wettelijk verplicht om basisdiensten ook offline aan te bieden. Dit gebeurt via balies in het gemeentehuis, servicepunten in wijken of mobiele spreekuren. Voor complexere zaken kun je vaak een afspraak maken met een medewerker die je persoonlijk helpt.
Telefonische ondersteuning
Veel overheidsorganisaties hebben speciale telefoonlijnen voor mensen die geen digitale toegang hebben. De Belastingdienst heeft bijvoorbeeld een apart nummer voor mensen die hulp nodig hebben bij hun aangifte.
Machtigingen en vertegenwoordiging
Je kunt een betrouwbaar persoon machtigen om namens jou te handelen. Dit kan een familielid, vriend of professionele hulpverlener zijn. Voor sommige diensten is een officiële machtiging nodig.
Wat doet de overheid om digitale uitsluiting te voorkomen?
De overheid investeert in programma’s voor digitale vaardigheden, houdt fysieke loketten open voor kwetsbare groepen en werkt aan toegankelijkere online diensten. Daarnaast ondersteunt zij bibliotheken en welzijnsorganisaties die digitale hulp bieden.
Concrete maatregelen zijn onder meer het programma “Digitaal voor Elkaar”, waarbij vrijwilligers digitale ondersteuning bieden, en de verplichting voor gemeenten om alternatieve toegangswegen te behouden. De overheid investeert ook in het verbeteren van de toegankelijkheid van websites en apps volgens de internationale WCAG-richtlijnen.
Voor specifieke groepen zijn er gerichte initiatieven. Zo krijgen mensen met een visuele beperking ondersteuning bij het gebruik van screenreaders, en zijn er speciale DigiD-varianten voor mensen die moeite hebben met het standaardaanvraagproces. Bibliotheken fungeren als belangrijke digitale steunpunten waar mensen gratis hulp kunnen krijgen bij het aanvragen van een DigiD en het gebruik van online diensten.
Hoe BKBO helpt met DigiD-beveiliging
Wij zorgen ervoor dat organisaties die DigiD gebruiken voldoen aan de strenge beveiligingseisen van toezichthouder Logius. Met onze DigiD-beveiligingsassessments kunnen overheidsinstellingen en zorgorganisaties hun digitale dienstverlening veilig aanbieden aan alle Nederlanders.
Onze aanpak omvat:
- Jaarlijkse controle van webapplicaties en infrastructuur die DigiD gebruiken
- Toetsing van procedures en beveiligingsmaatregelen volgens NOREA-richtlijnen
- Concrete aanbevelingen voor het verbeteren van de informatiebeveiliging
- Ondersteuning bij het implementeren van verbeteringen
Met onze expertise helpen we organisaties om DigiD-diensten betrouwbaar en toegankelijk te houden voor alle gebruikers. Neem contact met ons op voor meer informatie over hoe wij uw organisatie kunnen ondersteunen bij het voldoen aan de DigiD-beveiligingseisen.
Ongeveer 1,2 miljoen Nederlanders hebben geen DigiD, wat neerkomt op zo’n 7% van de volwassen bevolking. Dit betreft voornamelijk ouderen van 75 jaar en ouder, mensen met een beperking, laaggeletterden en mensen zonder Nederlandse nationaliteit. Deze groep loopt het risico op digitale uitsluiting bij het gebruik van overheidsdiensten.
Digitale uitsluiting zorgt voor ongelijke toegang tot basisdiensten
Mensen zonder DigiD kunnen steeds moeilijker terecht bij gemeentebalies en overheidsloketten, omdat veel diensten volledig digitaal zijn geworden. Dit betekent dat zij voor eenvoudige zaken, zoals het aanvragen van een uittreksel uit de BRP, het regelen van toeslagen of het inzien van hun pensioenopbouw, afhankelijk zijn van hulp van anderen of te maken krijgen met lange wachttijden bij de loketten die nog open zijn. De oplossing ligt in het verbeteren van digitale vaardigheden via cursussen en in het behouden van alternatieve toegangswegen voor kwetsbare groepen.
Beveiligingsrisico’s nemen toe bij onveilige alternatieven
Wanneer mensen geen DigiD hebben, zoeken zij vaak naar onveilige alternatieven, zoals het delen van inloggegevens met familieleden of het gebruik van openbare computers. Dit vergroot het risico op identiteitsfraude en misbruik van persoonsgegevens aanzienlijk. Organisaties kunnen dit voorkomen door veilige, begeleide toegang aan te bieden via speciale terminals of door medewerkers die namens de burger handelingen kunnen uitvoeren binnen een beveiligde omgeving.
Wat is DigiD en waarom hebben sommige mensen het niet?
DigiD is de digitale identiteit waarmee Nederlanders zich online kunnen identificeren bij overheidsdiensten en zorgverleners. Het systeem vereist een Nederlandse identiteitskaart of een paspoort, basisvaardigheden met computers en smartphones, en toegang tot internet.
Verschillende groepen hebben om uiteenlopende redenen geen DigiD. Ouderen ervaren vaak technische drempels en voelen zich onzeker over online veiligheid. Mensen met een beperking kunnen moeite hebben met de gebruikersinterface of hebben aangepaste hulpmiddelen nodig die niet altijd compatibel zijn. Laaggeletterden worstelen met de complexe taal in de aanvraagprocedure.
Daarnaast kunnen mensen zonder Nederlandse nationaliteit vaak geen DigiD aanvragen, ook al wonen zij in Nederland en maken zij gebruik van bepaalde overheidsdiensten. Voor EU-burgers bestaat er wel een beperkte variant, maar die dekt lang niet alle diensten.
Hoeveel Nederlanders hebben momenteel geen DigiD?
Ongeveer 1,2 miljoen volwassen Nederlanders hebben geen DigiD, wat overeenkomt met 7% van de bevolking van 18 jaar en ouder. Van de 17,4 miljoen inwoners hebben ongeveer 14,5 miljoen mensen een actieve DigiD.
Dit percentage is de afgelopen jaren stabiel gebleven, ondanks de toenemende digitalisering van overheidsdiensten. De groep zonder DigiD krimpt langzaam door natuurlijk verloop en doordat jongeren standaard een DigiD aanvragen, maar groeit ook door immigratie van mensen die nog geen Nederlandse identiteitsdocumenten hebben.
Opvallend is dat het percentage in grote steden, zoals Amsterdam en Rotterdam, hoger ligt door de aanwezigheid van meer internationale bewoners. In kleinere gemeenten met een vergrijzende bevolking is het percentage mensen zonder DigiD ook bovengemiddeld.
Welke groepen mensen hebben het vaakst geen DigiD?
Ouderen van 75 jaar en ouder vormen de grootste groep zonder DigiD, gevolgd door mensen met een verstandelijke beperking, laaggeletterden en niet-Nederlandse EU-burgers. Ook daklozen en mensen in financiële problemen hebben vaak geen DigiD.
De verdeling ziet er als volgt uit:
- Ouderen (75+): Ongeveer 35% heeft geen DigiD door technische drempels en angst voor veiligheidsrisico’s.
- Mensen met een beperking: 25% heeft geen toegang door toegankelijkheidsproblemen.
- Laaggeletterden: 20% kan de aanvraagprocedure niet zelfstandig doorlopen.
- Niet-Nederlandse inwoners: Variërend van 15% tot 40%, afhankelijk van nationaliteit en verblijfsstatus.
- Mensen zonder vast adres: 60% heeft geen DigiD door het ontbreken van een postadres.
Binnen deze groepen spelen vaak meerdere factoren een rol. Een oudere met een beperking en beperkte digitale vaardigheden heeft bijvoorbeeld een veel kleinere kans op een DigiD dan een jonge migrant die wel digitaal vaardig is.
Wat zijn de gevolgen van geen DigiD hebben?
Mensen zonder DigiD kunnen niet zelfstandig gebruikmaken van online overheidsdiensten, zoals MijnOverheid, belastingaangifte, toeslagenaanvragen en gemeentelijke dienstverlening. Dit leidt tot afhankelijkheid van anderen en langere wachttijden bij fysieke loketten.
De praktische gevolgen zijn verregaand. Zonder DigiD kun je bijvoorbeeld geen:
- Belastingaangifte doen via de website van de Belastingdienst
- Toeslagen aanvragen of wijzigen bij de Belastingdienst
- Uittreksel uit de BRP opvragen bij je gemeente
- Afspraak maken voor een paspoort of rijbewijs in veel gemeenten
- Inzage krijgen in je medische gegevens via zorgportalen
- Studietoeslag aanvragen bij DUO
- Pensioengegevens inzien bij het UWV of pensioenfondsen
Dit leidt tot digitale uitsluiting, waarbij mensen afhankelijk worden van familieleden, vrienden of maatschappelijk werk voor het regelen van hun administratie. Veel gemeenten hebben daarom nog steeds fysieke loketten, maar die hebben beperkte openingstijden en langere wachttijden.
Hoe kunnen mensen zonder DigiD toch overheidsdiensten gebruiken?
Mensen zonder DigiD kunnen overheidsdiensten gebruiken via fysieke loketten, telefonische hulplijnen, gemachtigden of digitale hulp van bibliotheken en welzijnsorganisaties. Veel gemeenten bieden ook begeleide computerhulp aan.
De belangrijkste alternatieven zijn:
Fysieke dienstverlening
Gemeenten zijn wettelijk verplicht om basisdiensten ook offline aan te bieden. Dit gebeurt via balies in het gemeentehuis, servicepunten in wijken of mobiele spreekuren. Voor complexere zaken kun je vaak een afspraak maken met een medewerker die je persoonlijk helpt.
Telefonische ondersteuning
Veel overheidsorganisaties hebben speciale telefoonlijnen voor mensen die geen digitale toegang hebben. De Belastingdienst heeft bijvoorbeeld een apart nummer voor mensen die hulp nodig hebben bij hun aangifte.
Machtigingen en vertegenwoordiging
Je kunt een betrouwbaar persoon machtigen om namens jou te handelen. Dit kan een familielid, vriend of professionele hulpverlener zijn. Voor sommige diensten is een officiële machtiging nodig.
Wat doet de overheid om digitale uitsluiting te voorkomen?
De overheid investeert in programma’s voor digitale vaardigheden, houdt fysieke loketten open voor kwetsbare groepen en werkt aan toegankelijkere online diensten. Daarnaast ondersteunt zij bibliotheken en welzijnsorganisaties die digitale hulp bieden.
Concrete maatregelen zijn onder meer het programma “Digitaal voor Elkaar”, waarbij vrijwilligers digitale ondersteuning bieden, en de verplichting voor gemeenten om alternatieve toegangswegen te behouden. De overheid investeert ook in het verbeteren van de toegankelijkheid van websites en apps volgens de internationale WCAG-richtlijnen.
Voor specifieke groepen zijn er gerichte initiatieven. Zo krijgen mensen met een visuele beperking ondersteuning bij het gebruik van screenreaders, en zijn er speciale DigiD-varianten voor mensen die moeite hebben met het standaardaanvraagproces. Bibliotheken fungeren als belangrijke digitale steunpunten waar mensen gratis hulp kunnen krijgen bij het aanvragen van een DigiD en het gebruik van online diensten.
Hoe BKBO helpt met DigiD-beveiliging
Wij zorgen ervoor dat organisaties die DigiD gebruiken voldoen aan de strenge beveiligingseisen van toezichthouder Logius. Met onze DigiD-beveiligingsassessments kunnen overheidsinstellingen en zorgorganisaties hun digitale dienstverlening veilig aanbieden aan alle Nederlanders.
Onze aanpak omvat:
- Jaarlijkse controle van webapplicaties en infrastructuur die DigiD gebruiken
- Toetsing van procedures en beveiligingsmaatregelen volgens NOREA-richtlijnen
- Concrete aanbevelingen voor het verbeteren van de informatiebeveiliging
- Ondersteuning bij het implementeren van verbeteringen
Met onze expertise helpen we organisaties om DigiD-diensten betrouwbaar en toegankelijk te houden voor alle gebruikers. Neem contact met ons op voor meer informatie over hoe wij uw organisatie kunnen ondersteunen bij het voldoen aan de DigiD-beveiligingseisen.