Wie mag een spoed DigiD aansluiting aanvragen?

Wie mag een spoed DigiD aansluiting aanvragen?
Wie mag een spoed DigiD aansluiting aanvragen?

Een spoed DigiD aansluiting kan worden aangevraagd door organisaties die wettelijk verplicht zijn DigiD te gebruiken voor hun digitale dienstverlening, maar door bijzondere omstandigheden niet op tijd een reguliere aansluiting kunnen realiseren. Denk aan gemeenten, zorgaanbieders, woningcorporaties en andere publieke organisaties die plotseling een nieuwe digitale dienst moeten lanceren. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de spoedprocedure, de voorwaarden en wat er van uw organisatie wordt verwacht. Meer informatie over het reguliere traject vindt u op de pagina over het DigiD assessment.

Wanneer is een spoed DigiD aansluiting toegestaan?

Een spoed DigiD aansluiting is toegestaan wanneer een organisatie aantoonbaar te maken heeft met een urgente, onvoorziene situatie waarbij het gebruik van DigiD noodzakelijk is voor de continuïteit van een wettelijke taak of dienst. De spoedprocedure is uitdrukkelijk geen alternatief voor een reguliere aanvraag die te laat is gestart.

Logius hanteert de spoedprocedure als uitzondering, niet als standaard. Voorbeelden van situaties die als urgent kunnen worden beschouwd zijn een wettelijke verplichting die per direct van kracht wordt, een fusie of splitsing van organisaties waarbij bestaande aansluitingen komen te vervallen, of een technische migratie waarbij de huidige aansluiting niet langer geldig is. In al deze gevallen moet de urgentie goed onderbouwd worden. Organisaties die simpelweg de reguliere deadline hebben gemist, komen in principe niet in aanmerking voor de spoedprocedure.

Welke organisaties komen in aanmerking voor een spoedaanvraag?

Organisaties die in aanmerking komen voor een spoed DigiD aanvraag zijn uitsluitend partijen die wettelijk gemachtigd zijn DigiD te gebruiken. Dit zijn onder andere gemeenten, ministeries, zorgaanbieders, GGD’s, GGZ-instellingen, ziekenhuizen, woningcorporaties en andere publieke of semipublieke instellingen met een wettelijke grondslag voor digitale dienstverlening aan burgers.

Commerciële partijen zonder publieke taak komen niet in aanmerking. Ook IT-leveranciers en SaaS-aanbieders kunnen geen zelfstandige DigiD aansluiting aanvragen, maar zij spelen wel een rol in het proces. Wanneer een organisatie gebruikmaakt van een SaaS-oplossing, is een TPM (Third Party Mededeling) van de leverancier vereist. Dit is een apart onderzoek ten opzichte van het DigiD assessment. Het belangrijkste doel van een TPM is dat andere IT-auditors op dit rapport kunnen vertrouwen, waardoor zij niet alles opnieuw zelf hoeven te onderzoeken. Dit vermindert de totale auditinspanning voor de gebruikersorganisatie aanzienlijk.

Wat zijn de voorwaarden voor een spoed DigiD aanvraag?

Voor een spoed DigiD aanvraag gelden strenge voorwaarden. De aanvragende organisatie moet de urgentie schriftelijk en met bewijsstukken onderbouwen, aantonen dat uitstel niet mogelijk is zonder directe schade voor burgers of de uitvoering van een wettelijke taak, en tegelijkertijd al stappen hebben gezet richting een volledig DigiD beveiligingsassessment.

Concreet betekent dit dat de organisatie:

  • een geldige wettelijke grondslag heeft voor het gebruik van DigiD
  • de urgentie kan aantonen met documentatie, zoals een wettelijk besluit of een fusieakte
  • aantoont dat de reguliere aanvraagprocedure niet haalbaar is binnen de benodigde termijn
  • bereid is op korte termijn een volledig DigiD beveiligingsassessment te laten uitvoeren
  • voldoet aan de basisvereisten voor informatiebeveiliging zoals vastgelegd in de geldende normen

Logius beoordeelt elke spoedaanvraag individueel. Er is geen garantie dat een spoedaanvraag wordt gehonoreerd, ook niet als aan bovenstaande voorwaarden is voldaan.

Hoe verloopt het aanvraagproces bij een spoedprocedure?

Het aanvraagproces bij een spoed DigiD aansluiting verloopt via Logius en kent een versneld beoordelingstraject. De organisatie dient een gemotiveerd verzoek in via het reguliere aanvraagportaal van Logius, voorzien van een duidelijke onderbouwing van de urgentie en de relevante documentatie.

De stappen in het proces zijn globaal als volgt:

  1. Voorbereiding: Verzamel alle documentatie die de urgentie aantoont en stel een gemotiveerd verzoek op.
  2. Indiening: Dien het verzoek in via Logius met een duidelijke beschrijving van de situatie en de gewenste aansluitdatum.
  3. Beoordeling: Logius beoordeelt de aanvraag en neemt contact op voor eventuele aanvullende informatie.
  4. Voorwaardelijke toestemming: Bij goedkeuring kan een tijdelijke of voorwaardelijke aansluiting worden verleend, onder de verplichting om op korte termijn een volledig DigiD beveiligingsassessment te laten uitvoeren.
  5. Assessment: De organisatie laat een gecertificeerde IT-auditor het vereiste beveiligingsassessment uitvoeren en levert de rapportage aan bij Logius.

Het is belangrijk om dit proces zo vroeg mogelijk in gang te zetten. Hoe beter de onderbouwing, hoe groter de kans op een positieve beoordeling.

Welke rol speelt het DigiD beveiligingsassessment bij een spoedaanvraag?

Het DigiD beveiligingsassessment speelt een centrale rol bij een spoedaanvraag. Ook bij een versnelde procedure is een goedgekeurd assessment een harde eis van Logius. Zonder dit assessment kan geen definitieve aansluiting worden verleend, ongeacht de urgentie van de situatie.

Bij een spoedprocedure kan Logius in sommige gevallen een tijdelijke aansluiting verlenen in afwachting van het assessment, maar de organisatie is dan verplicht het assessment binnen een korte, door Logius bepaalde termijn te laten uitvoeren en de rapportage aan te leveren. Het assessment wordt uitgevoerd door een gecertificeerde register IT-auditor en toetst of de organisatie voldoet aan de beveiligingsnormen die Logius stelt voor het gebruik van DigiD.

Wanneer een organisatie gebruikmaakt van een SaaS-leverancier, geldt dat de TPM van die leverancier richting geeft aan het assessment bij de gebruikersorganisatie. Op basis van de TPM hoeven auditors bij de gebruikersorganisatie alleen een beperkte controle uit te voeren op een specifiek aantal relevante normen. Dit maakt het proces voor de organisatie overzichtelijker en minder belastend.

Wat is een aansluitaudit en hoe verschilt deze van een reguliere DigiD-audit?

Een aansluitaudit is de eerste audit die wordt uitgevoerd voor een nieuwe DigiD-aansluiting. Het gaat dus niet om een jaarlijks terugkerende audit, maar om een eenmalige toets die plaatsvindt op het moment dat een organisatie voor het eerst aansluit op DigiD. Na succesvolle afronding van de aansluitaudit wordt de aansluiting opgenomen in de reguliere DigiD-auditcyclus, die wel jaarlijks plaatsvindt.

Een belangrijk kenmerk van de aansluitaudit is dat deze uitsluitend wordt getoetst op opzet en bestaan van de beveiligingsmaatregelen, en niet op werking. De reden hiervoor is dat het toetsen van de werking een aantoonbare periode van minimaal zes maanden vereist. Bij een nieuwe aansluiting is deze toetsbare periode nog niet beschikbaar, waardoor een werkingstoets op dat moment niet mogelijk is.

Wat betreft de doorlooptijd geldt dat een aansluitaudit niet per definitie korter is dan een heraudit. De omvang en complexiteit van de aansluiting bepalen in grote mate hoeveel tijd het onderzoek in beslag neemt.

Wat gebeurt er als de spoedaanvraag wordt afgewezen?

Als een spoed DigiD aanvraag wordt afgewezen, betekent dit dat de organisatie de gewenste digitale dienst niet via DigiD kan aanbieden totdat een reguliere aansluiting is gerealiseerd. Logius zal bij afwijzing aangeven welke stappen de organisatie alsnog moet doorlopen om in aanmerking te komen voor een aansluiting.

In de praktijk betekent een afwijzing dat de organisatie teruggaat naar de reguliere aanvraagprocedure. Dit houdt in dat eerst een volledig DigiD beveiligingsassessment moet worden uitgevoerd en de rapportage bij Logius moet worden ingediend. Pas na goedkeuring van het assessment kan de aansluiting worden geactiveerd. De deadline van 1 mei geldt voor de reguliere DigiD audit. Als een organisatie niet aan de audit voldoet, kan een heraudit worden opgelegd. Logius beoordeelt de rapportages individueel en bepaalt op basis daarvan de ernst en de bijbehorende hersteltermijn. Deze kan variëren van twee tot zes maanden, afhankelijk van de situatie.

Een afwijzing is dus geen definitief einde, maar wel een signaal dat de organisatie haar aanpak moet herzien en het reguliere traject zo snel mogelijk moet opstarten.

Hoe BKBO helpt bij een spoed DigiD aansluiting

Wij begrijpen dat een spoedprocedure veel druk legt op uw organisatie. Als gespecialiseerd auditbedrijf met meer dan 2.500 uitgevoerde audits helpen wij u snel en zorgvuldig door het vereiste DigiD beveiligingsassessment heen, zodat u aan de eisen van Logius kunt voldoen binnen de gestelde termijn.

Wat wij bieden:

  • Een volledig DigiD assessment conform het officiële protocol van Logius
  • Heldere en concrete rapportages die u direct kunt indienen
  • Heraudits worden pro deo uitgevoerd, zonder extra kosten
  • Vaste prijzen zonder verrassingen achteraf
  • Gecertificeerde register IT-auditors met diepgaande kennis van overheidssystemen

Wilt u weten wat wij voor uw organisatie kunnen betekenen? Neem dan contact op voor een vrijblijvende offerte via onze contactpagina.